Ngày 8/3 như một mốc thời gian và cứ đến ngày đó cả thế giới hướng đến hình ảnh người phụ nữ và tôn vinh họ, dường như số ngày dành cho một nửa thế giới còn quá ít để bù đắp lại những thiệt thòi của họ và so với công lao, sự cống hiến và tầm ảnh hưởng của định nghĩa quan trọng “ phái đẹp” trong xã hội hiện đại. Thời gian trôi đi, người phụ nữ đã vượt lên từ những bất công và sự bất bình đẳng trong xã hội, đã đấu tranh đòi quyền lợi cho chính mình, để rồi vươn lên những đỉnh cao trong xã hội và khẳng định bản thân mình, khẳng định sự quan trọng trong xã hội. Ngày Quốc tế phụ nữ bắt nguồn từ phong trào nữ công nhân nước Mỹ cuối thế kỷ 19, cho đến năm1977 Liên Hợp Quốc đã công nhận và kêu gọi các quốc gia trên thế giới lấy đây là ngày tôn vinh người phụ nữ, khởi đầu với mục đích ghi nhận những thành tựu của người phụ nữ trong tất cả các mặt chính trị, kinh tế và xã hội, cho đến nay nó đã trở thành một ngày lễ phổ biến ở nhiều quốc gia, những sắc thái chính trị đã dần tàn phai nhường chỗ cho tình yêu và sự tôn vinh, ngày mà phái mạnh dành trọn tình cảm cho một nửa còn lại của thế giới. Phụ nữ ngày nay đã khác nhiều, họ không còn chịu sự gò bó của định kiến xã hội và khuôn phép suy nghĩ của gia đình, họ vẫn hoàn thành suất sắc nghĩa vụ của bản thân với gia đình của mình, mặt khác vẫn nỗ lực vươn lên và khẳng địa vị của mình trong xã hội…
Khi nhận được nhiệm vụ viết một bài báo mừng ngày 8/3, tôi cảm thấy rất hứng thú, tôi sắp được tiếp xúc với những tấm gương người phụ nữ hiện đại, những tấm gương không chỉ cho phái nữ mà còn cho không ít những đấng mày râu về sự nỗ lực và vươn lên của họ trong cuộc sống và cả những thành công họ đạt được trong xã hội. Lần theo địa chỉ nhà PGS.TS Phạm Thị Hương Lan, Phó khoa Thủy Văn và Tài Nguyên Nước, tôi tìm đến một nhà tập thể đã cũ trong khu tập thể Vĩnh Hồ, căn hộ của cô nằm trên tầng 3 của khu nhà, bề ngoài khá giản dị, cửa không đóng nên tôi dễ dàng nhìn thấy một người phụ nữ chỉ tầm 40 tuổi với cặp kính dày đang cặm cụi với công việc nội trợ…
Chân dung PGS.TS Phạm Thị Hương Lan
Luôn phải cố gắng và cố gắng nhiều hơn nữa!
Đây là lần thứ hai tôi được gặp cô kể từ cái lần theo các thầy cô trong trường lên Văn Miếu Quốc Tử Giám nhận học hàm giáo sư, phó giáo sư mà khi đó cô đã vinh dự được nhận bằng công nhận chức danh Phó giáo sư, tôi vẫn nhớ câu nói của cô đã nói với tôi khi tôi vinh dự được ngồi cùng xe với cô trên đường trở về trường“ Đạt được danh hiệu này là một niềm vinh dự rất lớn đối với cô, nó là kết quả của sự cố gắng nỗ lực rất nhiều trong học tập và nghiên cứu, đến khi được bằng Tiến Sĩ cô vẫn cố gắng học, học nữa…”. Hồi đó tôi chỉ được nói chuyện với cô trong ít phút ngắn ngủi, hôm nay được gặp cô ngay tại nhà riêng và đã được biết thêm về cuộc sống cũng như những suy tư của một PGS.TS nữ còn khá trẻ. Cô đón tiếp tôi rất vui vẻ và cởi mở chia sẻ với tôi, căn hộ của cô trông rất giản dị, chỉ khoảng hơn 40m2, đó là mái ấm của một gia đình nhỏ 4 người rất hạnh phúc và êm đềm. Qua tìm hiểu tôi được biết cô quê ở Nam Định và cũng là một cựu sinh viên khóa 29V của trường, lấy bằng thạc sỹ tại trường và bằng tiến sĩ bên Đức sau đó với những cống hiến của mình trong nhiều đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường, cấp nhà nước cùng với những cống hiến trong công tác giảng dạy, cô đã vinh dự được Nhà nước công nhận chức danh Phó giáo sư vào năm 2009 khi mới 39 tuổi. Đối với người phụ nữ, đạt đến học hàm Phó giáo sư là rất hiếm chưa kể cô đã đạt được danh hiệu như vậy khi còn khá trẻ và trong trường cô còn đảm nhiệm chức vụ Phó trưởng khoa Thủy văn và tài nguyên nước, điều đó thật đáng nể phục cho bất kỳ ai, cô chia sẻ với tôi cảm nghĩ về sự thành công đó của mình: “ còn phải phấn đấu nhiều, đó mới chỉ là những bước đầu thôi bởi thực tế công việc và cuộc sống đòi hỏi mình phải cố gắng rất nhiều…”, qua những lời chia sẻ của cô, tôi thấy được sự quyết tâm của bản thân để vươn lên những tầm cao hơn. Nói chuyện với cô tôi nhận thấy một sự êm đềm nơi một người mẹ, người vợ nhưng rất chắc chắn quan điểm về công việc và sự nghiệp, thêm sự nỗ lực không mệt mỏi của bản thân, có lẽ đó là bí quyết để cô đạt được thành công như ngày hôm nay.
Gia đình luôn là số một, nhưng cũng phải biết cân bằng giữa cuộc sống gia đình và sự nghiệp!
Cô Lan đã rất vui vẻ kể chuyện về gia đình cho tôi nghe, chồng cô cũng là một cựu sinh viên 29M, cô đã có 2 con – một đứa năm nay đã lên lớp 8 còn đứa bé mới 4 tuổi lúc nào cũng quấn quýt lấy mẹ và đó là tài sản quý giá nhất với cô. Trong xã hội có rất nhiều những người phụ nữ đạt được những thành công to lớn về cả học vị và địa vị trong xã hội nhưng có lẽ khá ít người có thể đạt được sự cân đối trong cả 2 khía cạnh sự nghiệp và gia đình. Tôi đã hỏi cô:
NT: Đạt được thành tựu như ngày hôm nay, cô đã phải đầu tư rất nhiều công sức và thời gian, chắc chắn không có nhiều thời gian cho gia đình, vậy cô cân bằng giữa công việc và gia đình như thế nào?
PGS.TS Phạm Hương Lan: Đối với cô gia đình vẫn là quan trọng hơn, gia đình vẫn là nền tảng, nhưng đừng có làm mất cân bằng giữa công việc xã hội và gia đình, gia đình có hạnh phúc yêu ấm thì công việc mới có thể phát triển tốt hơn. Chúng ta không nên để cán cân bên nào thay đổi, cho nên là bên cạnh công việc vẫn phải dành nhiều thời gian và tình cảm cho chồng và con cái, gia đình có bền thì mình mới có động cơ để phát triển sự nghiệp của bản thân. Quan điểm của cô là dù cho ra ngoài có là thầy nhưng về nhà vẫn phải là một người vợ, người mẹ tốt. Mọi việc mình đều phải cố gắng hoàn thành nhưng chồng con vẫn là nhất…!
Tôi đã đến và được gặp cô tại nhà, gặp cô đang chăm chú với công việc nhà và trông nom, chơi đùa cùng con nhỏ, thu dọn nhà cửa và nghĩ xem hôm nay sẽ nấu món gì ngon cho chồng con ăn, đó là công việc mà một vị PGS.TS làm hằng ngày và đó cũng là niềm hạnh phúc rất lớn đối với cô. Có thể trong cuộc sống sẽ không thể tránh khỏi những điều không như mong muốn nhưng có lẽ giá trị gia đình vẫn là điều quan trọng hơn cả, gia đình là nền tảng và bất kỳ ai cũng phải có trách nhiệm gìn giữ giá trị đó. Và chắc chắn, gia đình là một yếu tố quan trọng trong thành công của vị “PGS.TS trẻ”.
“Lúc ở nhà mẹ cũng là cô giáo…”
Cô Phạm Thị Hương Lan và các con.
Cần phải có phương pháp luận và phương pháp tuy duy tốt những vẫn luôn phải gắn với thực tế!
Việc đạt được những thành công trong công việc nghiên cứu khoa học và công tác giảng dạy trên trường đã giúp ích rất nhiều cho cô trên con đường trở thành một PGS.TS như ngày nay, bí quyết là phương pháp luận và thực tế! Tôi đã được cô trao đổi rất nhiều thông tin cũng như kinh nghiệm về ngành và điều cần thiết với một sinh viên kỹ thuật sau này ra trường đáp ứng với đòi hỏi của công việc. Cô chia sẻ: “ Đặc thù của trường mình là một trường về kỹ thuật, sau này ra công việc sẽ phục vụ cho sản xuất và các các vấn đề mà thực tế đang đòi hỏi yêu cầu, cho nên trong quá trình học và dạy cũng phải làm sao gắn với thực tế, để sinh viên sau ra trường có thể làm việc được ngay… Nhưng cũng cần phải học cách suy luận, có phương pháp luận tốt!”, cô luôn đưa những điều thực tế vào trong những bài học của mình, cởi mở chia sẻ và giúp đỡ sinh viên, tôi không được học cô dạy nhưng tôi đã được cảm nhận sự gần gũi và cởi mở của cô với sinh viên, đó chắc chắn là một điều rất tuyệt vời và vô cùng cần thiết trong thời đại ngày nay khi mà giáo dục Việt Nam vẫn bị coi là quá nặng về lý thuyết và thiếu thực hành!
Thế hệ phụ nữ ngày nay cần điều gì để đạt được thành công và địa vị cao trong xã hội?
Cô luôn hăng say tham gia các đề tài khoa học của Bộ, của ngành với tất cả sự tâm huyết và một sự ham thú tìm hiểu những vấn đề thực tế liên quan đến lính vực của mình như: thoát lũ, các hiện tượng tự nhiên như nước biển dâng, hạn hán, biến đổi khí hậu… Qua đó tìm giải pháp giải quyết vấn đề một cách tốt nhất. Cô chỉ cho tôi một bức tranh với chữ “ Tâm” trong đó, món quà từ một sinh viên cũ đã tặng cô với một kỷ niệm và câu nói của cô mà chắc chắn sẽ không thể quên được trên từng bước trưởng thành của mình, trong thời gian hướng dẫn tốt nghiệp cho sinh viên đó, cô đã có lời dăn dạy: “ Các bạn phải làm thế nào, phải học thế nào để khi ra trường xin việc thì họ sẽ nhận các bạn vào làm mà không có ý định mời các bạn đi chỗ khác, đấy là cái mong muốn lớn nhất, muốn đạt được điều đó thì phải luôn giữ lấy cái tâm và nhiệt tình, trách nhiệm với công việc mình đang làm”. Khi tôi hỏi cô quan điểm của mình về giới trẻ hiện nay là phái nữ, cô chia sẻ: “ Các bạn nữ ngày nay khác ngày xưa là được tiếp cận với những cái mới, những cái tốt hơn, kỹ năng sống tốt hơn, năng động hơn và có điều kiện thuận lợi hơn nhiều, thế nên xã hội sẽ có sự đòi hỏi, yêu cầu cao hơn ở các bạn, tuy nhiên các bạn nữ học kỹ thuật có chút thiệt thòi hơn so với các bạn nam, sẽ khó khăn hơn vì vậy các bạn vừa phải nỗ lực hơn, phải năng động tiếp cận cái mới hơn, tư duy khác hơn, chấp nhận và vượt qua những khó khăn và quen dần với những áp lực ngay từ bây giờ…” Những lời chia sẻ rất chân thành và xuất phát từ sự trải nghiệm của bản thân mình, cô luôn mong mỏi những sinh viên của mình sẽ cố gắng và đạt được nhiều thành công trong sự nghiệp. Nỗ lực, có định hướng tốt nhưng quan trọng phải có cái tâm, nhiệt tình, trách nhiệm với bản thân và công việc mình đang làm.
Cuộc nói chuyện của tôi và cô kéo dài gần 1 giờ đồng hồ, hai cô trò vui vẻ nói chuyện và chia sẻ, cuộc nói chuyện thật sự rất thú vị và bản thân tôi đã học được rất nhiều điều từ cô. Cô Hương Lan mới ở độ tuổi 40 nhưng so với những gì cô đã đạt được ở tuổi đó thật đáng nể phục, cô là một tấm gương, một hình mẫu người phụ nữ hiện đại trong xã hội, thành công trong sự nghiệp nhưng vẫn luôn hướng về gia đình, xây đắp và gìn giữ cuộc sống gia đình hạnh phúc, ấm êm. Thông qua bài viết này tôi xin gửi tới các bạn giới trẻ hiện nay nói chung và các bạn sinh viên Thủy Lợi nói riêng, và cả những đấng mày râu một hình mẫu cho chúng ta học hỏi, chúc cho cô sẽ luôn giữ nụ cười trên môi, luôn là một người vợ, người mẹ tuyệt vời, là một người thầy kính yêu của sinh viên chúng em. Nhân ngày Quốc tế phụ nữ 8/3, xin được gửi lời chúc mừng tới một nửa không thể thiếu của thế giới lời chúc sức khỏe, hạnh phúc, may mắn và thành công với những tình cảm chân thành và sâu sắc nhất!
Ngọc Thăng
