Ngày 10/01/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tổ chức phiên họp Hội đồng đánh giá, nghiệm thu đề tài KH&CN cấp quốc gia: “Nghiên cứu xây dựng, đánh giá tác động của các kịch bản mưa, lũ cực hạn đến hồ chứa lớn lưu vực sông Đà dựa trên nền tảng tích hợp mô hình khí tượng – thủy văn và thuật toán chuyển vị động lực các điều kiện khí quyển”, mã số ĐTĐL.CN-51/22.
Hội đồng nghiệm thu nhiệm vụ gồm có 09 thành viên do GS.TS. Nguyễn Tùng Phong, Cục trưởng Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi, Bộ Nông nghiệp và Môi trường làm Chủ tịch Hội đồng.
Nhiệm vụ đặt mục tiêu xây dựng cơ sở dữ liệu các đợt mưa, lũ lớn trên lưu vực sông Đà; xác định nguyên nhân gây mưa lũ cực hạn, thiết lập phương pháp tích hợp giữa mô hình khí tượng – thủy văn và thuật toán chuyển vị động lực để mô phỏng các điều kiện khí quyển, từ đó xây dựng các kịch bản mưa, lũ cực hạn phục vụ đánh giá nguy cơ rủi ro cho đơn hồ và liên hồ chứa lớn trên lưu vực sông Đà và đề xuất giải pháp phù hợp.
Với các mục tiêu như vậy, nhóm thực hiện đã phân tích và xác định được nhóm nguyên nhân chủ yếu gây ra các trận lũ lớn trên lưu vực, gồm nguồn ẩm từ bão, gió mùa và hội tụ nhiệt đới, thường xuất hiện dưới dạng kết hợp nhiều hình thế thời tiết. Trên cơ sở đó, nhóm xây dựng quy trình công nghệ tính toán mưa lũ cực hạn dựa trên mô hình tích hợp WEHY-WRF kết hợp thuật toán chuyển vị động lực các điều kiện khí quyển.
Các kịch bản mưa, lũ cực hạn được xây dựng với độ tin cậy cao, cho phép đánh giá nguy cơ rủi ro của từng hồ chứa lớn trong hệ thống. Kết quả cho thấy các kịch bản này không chỉ giúp xác định tình huống gây mất an toàn mà còn hỗ trợ đề xuất những giải pháp ứng phó phù hợp đối với hệ thống liên hồ chứa sông Đà. Đặc biệt, một hệ thống cơ sở dữ liệu mưa lũ lớn đã được xây dựng trên nền tảng WebGIS cho phép truy cập và chia sẻ dữ liệu nhanh chóng, an toàn, hỗ trợ các cơ quan chuyên môn trong vận hành hồ chứa và công tác phòng chống thiên tai. Các lớp bản đồ mô phỏng mưa lũ lớn có thể hiển thị theo thời gian liên tục, góp phần tăng cường khả năng dự báo và trực quan hóa nguy cơ.
TS. Trần Khắc Thạc thay mặt nhóm nghiên cứu trình bày tóm tắt các nội dung nghiên cứu và kết quả của đề tài.
Các kết quả đạt được cụ thể của nhiệm vụ như sau:
- Bộ dữ liệu cập nhật về điều kiện địa hình, thảm phủ, khí tượng thủy văn, ảnh viễn thám,..và các trận mưa, lũ lớn trên lưu vực sông Đà
- Quy trình công nghệ (bao gồm cả công cụ, phần mềm) tính toán mưa, lũ cực hạn dựa trên việc tích hợp mô hình khí tượng – thủy văn và thuật toán chuyển vị động lực các điều kiện khí quyển
- Bộ kịch bản mưa, lũ cực hạn có độ tin cậy phù hợp nhằm đánh giá được nguy cơ rủi ro cho các công trình hồ chứa lớn trên lưu vực sông Đà
- Báo cáo đánh giá tác động của mưa, lũ cực hạn đến hệ thống liên hồ chứa lớn trên lưu vực sông Đà và đề xuất các giải pháp ứng phó phù hợp
- Báo cáo tổng kết và báo cáo tóm tắt
- Công bố 03 bài báo trên tạp chí quốc tế thuộc danh mục SCIE;
- Công bố 02 bài báo trên các tạp chí chuyên ngành trong nước;
- Công bố 01 báo cáo hội nghị trong nước và 01 báo cáo hội nghị quốc tế
- Tham gia đào tạo sau đại học: Đào tạo 01 Thạc sĩ và hỗ trợ đào tạo 01 nghiên cứu sinh.
- Giải pháp hữu ích: Có xác nhận của Cục Sở hữu Trí tuệ chấp nhận đơn hợp lệ về sáng chế: Quy trình công nghệ mô phỏng tính toán mưa lũ cực trị.
Các thành viên Hội đồng nghiệm thu đánh giá cao những đóng góp của Chủ nhiệm và Cơ quản chủ trì; phần báo cáo tổng kết và báo cáo tóm tắt có cấu trúc hợp lý, phù hợp với yêu cầu của một báo cáo khoa học. Về số lượng, khối lượng, tiến độ và chất lượng sản phẩm đều đạt yêu cầu nhiệm vụ.
Với kết quả đạt được, Hội đồng nhất trí thông qua kết quả thực hiện đề tài. Đồng thời, yêu cầu nhóm nghiên cứu tiếp thu các nội dung và chỉnh sửa cho phù hợp, hoàn thiện hồ sơ trình Bộ Khoa học và Công nghệ ra quyết định công nhận kết quả của nhiệm vụ.
Phòng Khoa học Công nghệ và HTQT
Ảnh: Hiệu trưởng Nguyễn Trung Việt phát biểu tại buổi làm việc
