Danh mục: Tin tức chung

Đề tài: “Nghiên cứu đặc tính tan rã và cơ chế xói lở của đất đắp mái đập hạ lưu vùng Nam Trung Bộ và đề xuất giải pháp công nghệ xử lý” Mã số: ĐTĐL.CN-50/22 là đề tài cấp nhà nước thuộc Chương trình phát triển khoa học cơ bản trong lĩnh vực Hóa học, Khoa học sự sống, Khoa học trái đất và Khoa học Biển giai đoạn 2017 – 2025 – Lĩnh vực Khoa học trái đất (chương trình 562).

Các thông tin chính:

Cơ quan chủ quản: Bộ Khoa học và Công nghệ

Cơ quan chủ trì: Trường Đại học Thủy lợi

Chủ nhiệm: PGS. TS Hồ Sỹ Tâm

Năm 2022, đề tài được Bộ Khoa học và Công nghệ đặt hàng với 03 mục tiêu chính:

• Xác định được đặc điểm thành phần vật chất, đặc tính tan rã của đất đắp đập vùng Nam Trung Bộ;
• Làm rõ nguyên nhân, cơ chế xói lở mái hạ lưu đập đất do đặc tính tan rã của đất đắp vùng Nam Trung Bộ;
• Đề xuất được các giải pháp, công nghệ để xử lý xói lở mái hạ lưu đập do đặc tính tan rã của đất đắp đập.

Sau 03 năm thực hiện, ban chủ nhiệm đề tài và nhóm nghiên cứu đã hoàn thành khối lượng theo đề xuất và đạt được các kết quả khoa học nổi bật sau:

• Xây dựng bản đồ phân bố đất tan rã khu vực NTB từ kết quả khảo sát hiện trạng và thí nghiệm hiện trường (dữ liệu bản đồ);
• Xây dựng bộ cơ sở dữ liệu (mức độ tan rã, thành phần vật chất, chỉ tiêu cơ lý) đất tan rã khu vực NTB từ các kết quả thí nghiệm trong phòng và hiện trường (dữ liệu web);
• Giải thích được nguyên nhân và cơ chế xói phổ biến khu vực NTB: xói mặt, xói rãnh, xói bậc thang, xói hố sụt thông qua kết quả thí nghiệm máng kính giàn mưa;
• Đề xuất các giải pháp và qui trình công nghệ xử lý tính tan rã của đất, vật liệu phối trộn và tỷ lệ phối trộn hợp lý cho từng loại đất;
• Xây dựng “Tài liệu hướng dẫn, kiểm tra, xử lý xói lở mái hạ lưu do đặc tính tan rã của đất vùng Nam Trung Bộ”.

Bản đồ phân bố xói lở và tan rã khu vực Nam Trung Bộ

Website dữ liệu đề tài

Nghiệm thu đề tài cấp nhà nước

Đề tài nghiệm thu cấp cơ sở tại trường Đại học Thủy lợi ngày 26/11/2025, nghiệm thu cấp nhà nước ngày 15/01/2026 tại Bộ Khoa học Công nghệ và được các hội đồng thông qua với mức đạt. Các kết quả đề tài được hội đồng đánh giá có hàm lượng khoa học cao và có ý nghĩa thực tiễn trong lĩnh vực quản lý an toàn đập, an ninh nguồn nước khu vực Nam Trung Bộ./.

P.KHCN&HTQT

Với tốc độ tăng công bố quốc tế khoảng 20% mỗi năm, xuất hiện các bài báo trên Science, Nature và sự hình thành hàng chục nhóm nghiên cứu trẻ có tiềm năng, Chương trình 562 đã để lại nhiều dấu ấn quan trọng trong phát triển khoa học cơ bản. Hội thảo khoa học do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức sáng 19/12 tập trung đánh giá kết quả giai đoạn 2017–2025, đồng thời kiến nghị các giải pháp chính sách cho giai đoạn tiếp theo.

Phát biểu khai mạc, ông Trần Quốc Cường, Vụ trưởng Vụ Khoa học Xã hội, Nhân văn và Tự nhiên (Bộ KH&CN), nhấn mạnh nghiên cứu khoa học cơ bản là nền tảng lâu dài của khoa học và công nghệ quốc gia, giữ vai trò then chốt đối với phát triển khoa học ứng dụng, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Chương trình phát triển khoa học cơ bản trong các lĩnh vực Hóa học, Khoa học sự sống, Khoa học Trái đất và Khoa học biển (Chương trình 562), được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 562/QĐ-TTg, bắt đầu triển khai thực chất từ năm 2019. Trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế, Chương trình đã đạt nhiều kết quả tích cực.

Về công bố khoa học, số lượng và chất lượng bài báo quốc tế tăng trung bình khoảng 20% mỗi năm; đã có các công bố trên những tạp chí hàng đầu thế giới như Science, Nature. Số lượt trích dẫn quốc tế gia tăng, phản ánh tác động khoa học và mức độ hội nhập của đội ngũ nghiên cứu Việt Nam. Đáng chú ý, hai tạp chí khoa học trong lĩnh vực Hóa học và Khoa học Trái đất của Việt Nam đã được đưa vào hệ thống SCOPUS, góp phần nâng cao vị thế tạp chí khoa học trong nước.

Về vị thế khoa học, Việt Nam tiếp tục duy trì thứ hạng tương đối cao trong các lĩnh vực khoa học tự nhiên, xếp từ thứ 38–50 thế giới, thứ 10–12 châu Á và thứ 3–5 khu vực ASEAN, cho thấy hiệu quả của việc đầu tư có trọng điểm cho khoa học cơ bản.

Về phát triển tiềm lực nghiên cứu, thông qua 95 nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp quốc gia, Chương trình 562 đã góp phần hình thành khoảng 90 nhóm nghiên cứu mạnh, trong đó nhiều nhóm nghiên cứu trẻ có tiềm năng từng bước khẳng định năng lực nghiên cứu độc lập, hội nhập quốc tế và gắn kết chặt chẽ nghiên cứu với đào tạo sau đại học. Đến nay, khoảng 70/95 đề tài đã được nghiệm thu; các đề tài còn lại đang hoàn thiện theo quy định, nhiều kết quả đã được đưa vào thử nghiệm và có định hướng ứng dụng rõ ràng.

Trong lĩnh vực Hóa học, các nghiên cứu tập trung vào xử lý chất độc hại môi trường, phát triển vật liệu mới phục vụ y dược, hóa học xanh, góp phần thực hiện Công ước Stockholm. Khoa học sự sống ghi nhận việc xây dựng nhiều cơ sở dữ liệu quan trọng như cơ sở dữ liệu hệ gen người Việt Nam, dữ liệu hệ gen phục vụ chẩn đoán bệnh tim bẩm sinh, dữ liệu độc chất học môi trường và cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học tích hợp vào hệ thống GBIF.

Ở Khoa học Trái đất và Khoa học biển, các nghiên cứu có giá trị thực tiễn cao, bao gồm: xây dựng tiêu chí lồng ghép yếu tố sinh thái và biến đổi khí hậu trong quy hoạch sử dụng đất; xác định bể chứa cacbon hữu cơ tại Đồng bằng sông Hồng; đánh giá tiềm năng khoáng sản vàng ẩn sâu; xây dựng tiêu chí phân vùng cảnh quan biển, đảo phục vụ phát triển kinh tế biển xanh; nghiên cứu cơ chế hình thành bão và dự báo mưa lớn, gió mạnh tại miền Trung.

Theo ông Trần Quốc Cường, những kết quả nêu trên càng có ý nghĩa trong bối cảnh Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là đột phá chiến lược, trong đó khoa học cơ bản là nền tảng tri thức; các nhóm nghiên cứu mạnh và nhóm nghiên cứu trẻ là lực lượng nòng cốt quyết định năng lực cạnh tranh khoa học quốc gia trong trung và dài hạn. Chương trình 562, được xây dựng từ Nghị quyết 46/NQ-CP của Chính phủ, đã tạo nền tảng thực tiễn quan trọng để triển khai tinh thần Nghị quyết 57, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện cơ chế, bảo đảm tính ổn định dài hạn của nhiệm vụ nghiên cứu và chính sách phát triển đội ngũ khoa học trẻ.

Các đại biểu trình bày tham luận tại Hội thảo

Tại Hội thảo, nhiều tham luận chuyên sâu đã được trình bày, tập trung làm rõ vai trò của các nhóm nghiên cứu trẻ trong nâng cao tiềm lực khoa học cơ bản, với sự tham gia của các trường đại học, viện nghiên cứu lớn như Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Trường Đại học Thủy lợi.

Các ý kiến, đề xuất tại Hội thảo được kỳ vọng sẽ đóng góp thiết thực cho Bộ KH&CN trong quá trình xây dựng Chiến lược phát triển nghiên cứu khoa học cơ bản sau năm 2025, với trọng tâm là đầu tư có chọn lọc cho các hướng nghiên cứu mũi nhọn; xây dựng cơ chế dài hạn, ổn định cho các nhóm nghiên cứu mạnh và nhóm nghiên cứu trẻ; tăng cường gắn kết nghiên cứu với đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và hợp tác quốc tế.

Hội thảo không chỉ là dịp tổng kết Chương trình 562, mà còn là diễn đàn quan trọng để cộng đồng khoa học trao đổi, đề xuất giải pháp và kiến nghị chính sách cho giai đoạn phát triển tiếp theo của khoa học cơ bản Việt Nam.

Trung tâm Truyền thông KH&CN – Bộ Khoa học và công nghệ

Nguồn: https://mst.gov.vn/khoa-hoc-co-ban-nen-tang-tri-thuc-cho-dot-pha-khoa-hoc-cong-nghe-va-doi-moi-sang-tao-197251219111729729.htm

Ngày 19/12/2025, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tổ chức phiên họp Hội đồng đánh giá, nghiệm thu đề tài KH&CN cấp Quốc gia: “Nghiên cứu đề xuất giải pháp tích trữ nước ngọt phục vụ phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bằng sông Cửu Long”, mã số ĐTĐL.CN-37/22 do Trường Đại học Thủy lợi chủ trì, Chủ nhiệm: PGS.TS. Lê Văn Chín.

Hội đồng nghiệm thu nhiệm vụ gồm có 09 thành viên do GS.TS. Nguyễn Văn Tỉnh, Hội Thủy lợi Việt Nam/Ban Chủ nhiệm Chương trình KC.14/21-30, làm Chủ tịch Hội đồng.

GS.TS. Nguyễn Trung Việt – Hiệu trưởng thay mặt lãnh đạo Trường Đại học Thủy lợi phát biểu tại buổi nghiệm thu

Trong những năm gần đây hạn, mặn đã xuất hiện với tần xuất dày hơn và cường độ lớn hơn, đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất và sinh hoạt của người dân vùng ĐBSCL. Tình  trạng hạn hán, xâm nhập mặn (nồng độ dưới 2‰) đã ảnh hưởng đến tất cả các tỉnh vùng ĐBSCL trong tháng 3/2016 và diễn ra khốc chưa từng có trong lịch sử vào mùa khô năm 2020, đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất (trên 160.000 ha đất canh tác bị nhiễm mặn), ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của người dân (khoảng 600.000 hộ dân không đủ nước sinh hoạt). Có đến 5 tỉnh, thành đã phải ban bố tình trạng khẩn cấp thiên tai, vựa lúa gạo lớn nhất cả nước đang đối mặt với thách thức lớn.

Hạn hán, xâm nhập mặn và thiếu nước có thể xảy ra thường xuyên hơn và khốc liệt hơn trong những năm tới, bởi vậy một mặt cần nghiên cứu xây dựng mô hình sản xuất bền vững hơn trong điều kiện hạn mặn, mặt khác cần có các giải pháp xây dựng các công trình tích trữ nước ngọt chủ động đảm bảo cung cấp nước cho sản xuất và sinh hoạt trong các tháng mùa khô ở ĐBSCL. Chính vì vậy đề tài “Nghiên cứu đề xuất giải pháp tích trữ nước ngọt phục vụ phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bằng sông Cửu Long” là rất cần thiết. Nghiên cứu không đi sâu nghiên cứu các giải pháp trữ nước tổng thể trên phạm vi và qui mô lưu vực, mà đề tài sẽ tập trung nghiên cứu các giải pháp tích trữ nước phân tán trong nội vùng sản xuất.

PGS.TS. Lê Văn Chín – Chủ nhiệm đề tài thay mặt nhóm nghiên cứu trình bày tóm tắt các nội dung nghiên cứu và kết quả của đề tài.

Để chủ động ứng phó với tình trạng hạn hán, xâm nhập mặn và thiếu nước, một mặt cần nghiên cứu xây dựng mô hình sản xuất bền vững hơn trong điều kiện hạn mặn, mặt khác cần có các giải pháp xây dựng các công trình tích trữ nước ngọt chủ động đảm bảo cung cấp nước cho sản xuất và sinh hoạt trong các tháng mùa khô ở đồng bằng sông Cửu Long, Đề tài “Nghiên cứu đề xuất giải pháp tích trữ nước ngọt phục vụ phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bằng sông Cửu Long” được thực hiện với 3 mục tiêu:

• Đánh giá được hiện trạng nguồn nước và khả năng cấp nước ngọt cho các ngành kinh tế – xã hội vùng ĐBSCL.
• Đề xuất được giải pháp tích trữ nước ngọt phù hợp cho vùng ĐBSCL.
• Thiết kế 03 mô hình tích trữ nước ngọt điển hình (hồ chứa, ô ruộng, kênh trữ nước).

Các kết quả đạt được của nhiệm vụ:

• Báo cáo đánh giá hiện trạng và tương lai nguồn nước, khả năng cấp nước ngọt cho các ngành kinh tế – xã hội vùng ĐBSCL
• Sơ đồ phân vùng cấp nước
• Sơ đồ phân vùng thiếu nước
• Báo cáo cơ sở lý luận và thực tiễn về các giải pháp tích trữ nước ngọt phục vụ phát triển kinh tế xã hội ĐBSCL
• Báo cáo xác định tiềm năng, loại hình, địa điểm, quy mô, giải pháp kỹ thuật xây dựng và quản lý, vận hành các công trình tích trữ nước ngọt ở các vùng/tiểu vùng thuộc ĐBSCL
• Tài liệu hướng dẫn thiết kế và quản lý, vận hành các loại hình công trình tích trữ nước ngọt điển hình của vùng Đồng Tháp Mười, vùng Tứ Giác Long Xuyên và vùng Bán đảo Cà Mau
• Hồ sơ thiết kế 03 mô hình tích trữ nước ngọt điển hình cho ba vùng: vùng Đồng Tháp Mười, vùng Tứ Giác Long Xuyên và vùng Bán đảo Cà Mau
• Báo cáo Tổng hợp kết quả KHCN đề tài
• Công bố 01 bài báo trên tạp chí quốc tế thuộc danh mục SCOPUS;
• Công bố 04 bài báo trên các tạp chí chuyên ngành trong nước;
• Tham gia đào tạo sau đại học: Đào tạo 02 Thạc sĩ và hỗ trợ đào tạo 01 nghiên cứu sinh.
• Viết 02 sách chuyên khảo.

Các thành viên Hội đồng nghiệm thu đánh giá cao những đóng góp của Chủ nhiệm và Cơ quản chủ trì; phần báo cáo tổng kết và báo cáo tóm tắt có cấu trúc hợp lý, phù hợp với yêu cầu của một báo cáo khoa học. Về số lượng, khối lượng, tiến độ và chất lượng sản phẩm đều đạt yêu cầu nhiệm vụ.

Với kết quả đạt được, Hội đồng nhất trí thông qua kết quả thực hiện đề tài. Đồng thời, yêu cầu nhóm nghiên cứu tiếp thu các nội dung và chỉnh sửa cho phù hợp, hoàn thiện hồ sơ trình Bộ Khoa học và Công nghệ ra quyết định công nhận kết quả của nhiệm vụ.

P.KHCN&HTQT